Tại sao sự trỗi dậy của AI mã nguồn mở chưa thể đe dọa Anthropic

Trong một bài phân tích gần đây, CEO của Decagon, Jesse Zhang, đã đưa ra một góc nhìn thú vị về thị trường AI doanh nghiệp: Mặc dù các công ty đang dần chuyển dịch sang sử dụng các mô hình AI nhẹ hơn, tiết kiệm chi phí hơn, nhưng tổng chi tiêu cho các mô hình AI cao cấp (frontier models) vẫn không hề suy giảm.

Thay vì là đối thủ cạnh tranh trực tiếp, Zhang cho rằng mô hình mã nguồn mở và các mô hình frontier đang vận hành như hai giai đoạn trong cùng một vòng đời sản phẩm. Các mô hình đắt đỏ được sử dụng để kiểm chứng các trường hợp sử dụng (use cases) mới, sau đó khi quy trình đã ổn định, doanh nghiệp sẽ chuyển sang các giải pháp mã nguồn mở tối ưu chi phí hơn.

Dữ liệu thực tế từ thị trường

Số liệu từ cổng gateway AI của Vercel cho thấy sự thay đổi rõ rệt về lưu lượng token. DeepSeek hiện đã vươn lên dẫn đầu về khối lượng token xử lý, chiếm hơn 1/3 tổng lưu lượng trên hạ tầng của Vercel. Tuy nhiên, khi xét về doanh thu, Anthropic vẫn chiếm hơn một nửa tổng chi tiêu AI trên nền tảng này. Dù thị phần có giảm nhẹ do chính sách điều chỉnh giá của Anthropic, nhưng vị thế của họ vẫn rất vững chắc.

Tương tự, tại OpenRouter, mô hình DeepSeek V4 Flash đang dẫn đầu về số lượng token (5,3 nghìn tỷ token mỗi tuần), trong khi mô hình Opus 4.8 của Anthropic xử lý khoảng 2 nghìn tỷ token. Dù vậy, với chi phí mỗi triệu token cao gấp 23 lần so với V4 Flash, Opus 4.8 vẫn mang lại doanh thu vượt trội.

Tương lai của nền kinh tế AI

Có hai giả thuyết chính cho hiện tượng này:

• Sự phân hóa vai trò: Các phòng thí nghiệm frontier sẽ tiếp tục dẫn đầu trong việc khám phá và thử nghiệm các khả năng mới, trong khi mã nguồn mở sẽ dần chiếm lĩnh giai đoạn vận hành sản xuất (production).
• Độ phức tạp của tác vụ: Nhiều bài toán doanh nghiệp hiện nay vẫn quá phức tạp để có thể thay thế hoàn toàn bằng các mô hình giá rẻ, buộc khách hàng phải duy trì sử dụng các mô hình cao cấp.

Dù thị trường AI đang chứng kiến sự bùng nổ của các lựa chọn thay thế, các nhà cung cấp mô hình frontier vẫn đang giữ được phần giá trị nhất của thị trường: phân khúc khách hàng cao cấp sẵn sàng chi trả mức giá premium. Trong tương lai gần, mô hình kinh tế hai tầng này nhiều khả năng sẽ trở thành một đặc điểm ổn định của ngành công nghiệp AI.

Nguồn tham khảo: TechCrunch