Tranh cãi về việc làm và AI: Khi dữ liệu thực tế phức tạp hơn dự đoán

Nỗi lo ngại về việc AI gây ra tình trạng mất việc làm đang ngày càng gia tăng sau mỗi đợt cắt giảm nhân sự quy mô lớn. Tính đến tháng 5/2026, gần 90.000 vị trí công việc đã bị cắt giảm với lý do liên quan đến AI. Một số dự báo thậm chí cho rằng khoảng 15% việc làm tại Mỹ có nguy cơ bị loại bỏ bởi AI trong 5 năm tới. Những lời hứa hẹn từ ngành công nghệ về việc AI sẽ tạo ra các cơ hội mới dường như chưa đủ để xoa dịu tâm lý bất an của người lao động.

Tuy nhiên, một báo cáo gần đây từ Ramp và Revelio Labs—đơn vị theo dõi chi tiêu cho AI và dữ liệu nhân sự của gần 22.000 doanh nghiệp—đã mang đến một góc nhìn khác biệt. Kết quả cho thấy các công ty đầu tư mạnh tay vào AI lại có tốc độ tăng trưởng nhân sự nhanh hơn, ngay cả ở các vị trí cấp thấp (entry-level) vốn được cho là dễ bị thay thế nhất.

Cụ thể, các doanh nghiệp được phân loại là “người dùng AI cường độ cao” (chi trung bình 30 USD mỗi nhân viên/tháng trong quý đầu tiên) đã ghi nhận mức tăng trưởng nhân sự lên tới 10,2%. Sự gia tăng này diễn ra đồng đều ở nhiều bộ phận như kỹ thuật, kinh doanh, hành chính, chăm sóc khách hàng, tài chính và marketing.

Dù vậy, các tác giả báo cáo cũng thừa nhận dữ liệu này có độ lệch nhất định: nó tập trung vào các công ty công nghệ hoặc các doanh nghiệp tri thức vốn đã có tiềm lực tài chính và tốc độ tăng trưởng nhanh. Do đó, rất khó để khẳng định AI là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc tuyển dụng hay chỉ đơn giản là công cụ hỗ trợ tại các công ty đang trên đà mở rộng.

“Báo cáo này không chứng minh AI tạo ra việc làm một cách phổ quát, nhưng nó phản bác lại những tuyên bố cho rằng AI sẽ dẫn đến làn sóng mất việc làm trên diện rộng,” nhóm tác giả nhấn mạnh.

Điểm đáng chú ý là AI dường như đang đóng vai trò là công cụ mở rộng quy mô doanh nghiệp thay vì chỉ thay thế lao động. Đối với các công ty phần mềm, AI giúp tối ưu hóa các quy trình cốt lõi như viết code, debug, xây dựng công cụ nội bộ và hỗ trợ phát triển sản phẩm. Khi chi phí sản xuất giảm xuống, doanh nghiệp có xu hướng mở rộng toàn diện thay vì chỉ tập trung vào đội ngũ kỹ thuật.

Ngược lại, các công ty chỉ dừng lại ở mức mua gói đăng ký (subscription) hoặc chạy thử nghiệm (pilot) mà không có chiến lược đầu tư bền vững thường không thấy sự tăng trưởng về nhân sự. Điều này tạo ra một khoảng cách lớn giữa các doanh nghiệp có đủ nguồn lực (vốn, nhân sự kỹ thuật, mạng lưới quản trị) để chuyển hóa AI thành lợi thế kinh doanh và những đơn vị chỉ đang loay hoay với các công cụ AI bề nổi.

Nguồn tham khảo: TechCrunch