OpenAI và Anthropic tuyên bố bác bỏ Giả thuyết Thời gian Hàm mũ (ETH): Bước ngoặt cho ngành khoa học máy tính?

OpenAI gần đây đã công bố các giải pháp cho ba bài toán toán học hóc búa vốn làm đau đầu giới nghiên cứu trong nhiều năm. Đáng chú ý nhất là việc bác bỏ Giả thuyết Thời gian Hàm mũ (Exponential Time Hypothesis – ETH), một giả định cốt lõi trong khoa học máy tính giúp định nghĩa độ khó của các bài toán tính toán.

Sự kiện này đã tạo ra làn sóng phản ứng trái chiều từ cộng đồng khoa học. Trong khi một số chuyên gia tỏ ra hào hứng, những người khác lại thận trọng. Nhà toán học Levent Alpöge từ Anthropic cho rằng các giải pháp của OpenAI dựa trên những nghiên cứu có sẵn, và chỉ vài giờ sau đó, chính Anthropic cũng công bố kết quả bác bỏ ETH của riêng họ.

Tác động đến bài toán P vs NP

ETH là một phần của lớp bài toán rộng hơn được gọi là P vs NP. Về cơ bản, các nhà nghiên cứu đang cố gắng tìm hiểu xem liệu bất kỳ bài toán nào có thể dễ dàng xác minh (NP) thì có thể dễ dàng giải quyết (P) hay không. Ví dụ điển hình là trò chơi Sudoku: việc kiểm tra đáp án rất nhanh, nhưng tìm ra đáp án lại tốn nhiều thời gian. Sự mất cân bằng này chính là nền tảng cho các hệ thống mật mã hiện đại.

Hầu hết các nhà khoa học tin rằng P ≠ NP. ETH cung cấp bằng chứng cho điều này bằng cách khẳng định rằng ngay cả thuật toán nhanh nhất cũng cần thời gian tăng theo hàm mũ khi số lượng biến tăng lên. Tuy nhiên, các mô hình AI từ OpenAI và Anthropic tuyên bố đã tìm ra các thuật toán giải quyết những bài toán này trong thời gian “dưới hàm mũ” (sub-exponential). Nếu điều này được xác thực, nó có thể làm lung lay niềm tin lâu nay về giới hạn của các bài toán NP.

Thách thức và cơ hội cho giới nghiên cứu

Giáo sư Ryan Williams từ MIT, người đang tổ chức các nhóm làm việc để đánh giá phát hiện này, cho biết: “Một số phần trong chứng minh của OpenAI có vẻ khá thông thường, nhưng có 2-3 phần trông rất lạ lẫm. Chính những phần này khiến tôi tin rằng cộng đồng cần phải cùng nhau nghiên cứu kỹ lưỡng”.

Về khía cạnh an ninh mạng, câu hỏi quan trọng nhất được đặt ra là liệu các thuật toán mới này có làm suy yếu các hệ thống mật mã hiện tại hay không. Theo trao đổi giữa Giáo sư Williams và đại diện OpenAI, các chuyên gia hiện tại khá tự tin rằng phát hiện này chưa gây ra lỗ hổng bảo mật trực tiếp cho các hệ thống mã hóa phổ biến.

Dù vẫn còn nhiều tranh luận về cách thức công bố nghiên cứu của các phòng thí nghiệm AI, sự kiện này đánh dấu một bước chuyển mình trong phương pháp nghiên cứu khoa học. Các nhà khoa học đang phải đối mặt với thực tế rằng AI có thể giải quyết nhanh chóng những vấn đề mà con người từng mất nhiều thập kỷ để nghiên cứu, buộc giới học thuật phải nâng cao tiêu chuẩn và đặt ra những câu hỏi nghiên cứu tham vọng hơn.

Nguồn tham khảo: TechCrunch