Current AI: Tham vọng xây dựng ‘World Wide Web’ cho trí tuệ nhân tạo

Trong bối cảnh các hệ thống AI lớn hiện nay như OpenAI, Google hay Anthropic đều thuộc sở hữu của các tập đoàn tư nhân, sự ra đời của Current AI mang đến một góc nhìn khác biệt. Tổ chức phi lợi nhuận này đặt mục tiêu xây dựng một hạ tầng AI công cộng, mở và miễn phí cho tất cả mọi người, tương tự như cách World Wide Web đã thay đổi thế giới.

AI cho mọi ngôn ngữ và văn hóa

Ayah Bdeir, CEO của Current AI, nhấn mạnh rằng các mô hình AI hiện nay chủ yếu được tối ưu hóa cho tiếng Anh, dẫn đến việc hàng trăm ngôn ngữ và phương ngữ trên thế giới bị gạt ra ngoài lề. Một ví dụ điển hình là dự án Suno Sutra, một thiết bị cầm tay hoạt động ngoại tuyến (offline) hỗ trợ 22 ngôn ngữ Ấn Độ, được phát triển thông qua sự hợp tác với chính phủ Ấn Độ.

Bdeir cho rằng các tập đoàn lớn thường phát triển mô hình đa ngôn ngữ chỉ để mở rộng thị trường, đôi khi bỏ qua sự đồng thuận và ngữ cảnh văn hóa của cộng đồng bản địa. Ngược lại, Current AI tập trung vào việc bảo tồn tri thức, truyền thống và bản sắc thông qua công nghệ.

Mô hình hợp tác công – tư vì lợi ích cộng đồng

Được thành lập vào tháng 2/2025 bởi Martin Tisne, Current AI vận hành theo mô hình hợp tác công – tư, nhận tài trợ từ chính phủ Pháp, các quỹ từ thiện như Ford Foundation, MacArthur Foundation cùng sự hỗ trợ từ DeepMind và Salesforce với tổng số vốn cam kết lên tới 400 triệu USD. Bdeir khẳng định đây là các nhà tài trợ (funders) chứ không phải nhà đầu tư (investors), đảm bảo tính độc lập cho tổ chức.

Các dự án thực tế

Current AI đã giải ngân 3,2 triệu USD cho các dự án tại Kenya, Lebanon và vùng Amazon (Brazil). Các sáng kiến bao gồm:

• Xây dựng tập dữ liệu AI cho hơn 50 ngôn ngữ châu Phi phục vụ y tế, nông nghiệp và giáo dục.
• Số hóa lịch sử văn hóa Ả Rập thành cơ sở dữ liệu mà cộng đồng có quyền kiểm soát.
• Phát triển công cụ AI ngoại tuyến cho các cộng đồng bản địa tại Amazon để bảo vệ dữ liệu lãnh thổ.
• Phát triển các công cụ kiểm định (audit tools) để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm của hệ thống AI.

Tương lai của AI mở

Gần đây, tại hội nghị AI for Good ở Geneva, Current AI đã ra mắt Alpha Chat, một chatbot mã nguồn mở được phát triển chỉ trong 7 tuần với sự tham gia của Hugging Face, Mozilla và MIT Media Lab. Ngoài ra, tổ chức cũng hợp tác với Sakana AI để xây dựng một stack AI mở, hỗ trợ các ngôn ngữ và văn hóa vốn ít được các hệ thống AI thống trị quan tâm.

Thay vì chạy theo quy mô như các tập đoàn công nghệ, Current AI ưu tiên việc trao quyền cho các cộng đồng địa phương, cho phép họ nắm giữ dữ liệu và quyết định cách thức công nghệ phục vụ đời sống của chính mình.

Nguồn tham khảo: TechCrunch