Tại sao thực đơn tạo bởi AI trông lại ‘giả trân’ và kém hấp dẫn?

Gần đây, nhiều thực khách bắt đầu nhận thấy một cảm giác kỳ lạ khi nhìn vào thực đơn tại các quán ăn: hình ảnh những chiếc bánh mì hay món ăn trông quá hoàn hảo, đối xứng đến mức phi lý và bề mặt mịn màng một cách khó hiểu. Đây không phải là sự nhạy cảm thái quá của khách hàng, mà là hệ quả của việc các mô hình AI tạo hình ảnh đang bị áp đặt bởi một thẩm mỹ ‘an toàn’ và rập khuôn.

Vấn đề từ dữ liệu huấn luyện

Theo Alex Lisle, CTO của Reality Defender, các mô hình AI như ChatGPT hay Midjourney được huấn luyện trên những tập dữ liệu khổng lồ. Khi người dùng yêu cầu tạo một thực đơn, AI sẽ tìm kiếm các khuôn mẫu từ những dữ liệu phổ biến nhất. Điều này dẫn đến việc hình ảnh đầu ra thường mang phong cách của các chuỗi cửa hàng thức ăn nhanh từ nhiều năm trước, nơi mọi thứ đều được tối ưu hóa để trông ‘dễ nhìn’ nhất.

Vấn đề nằm ở chỗ, khi các mô hình AI liên tục học từ chính những nội dung do AI tạo ra, chúng rơi vào trạng thái ‘hội tụ’ (convergence). Dù chưa đến mức sụp đổ mô hình (model collapse) hoàn toàn, nhưng nó khiến chất lượng hình ảnh bị thoái hóa, mất đi sự tự nhiên và trở nên đơn điệu.

Hiệu ứng ‘Uncanny Valley’ trong ẩm thực

Lee Rainie, Giám đốc tại Imagining the Digital Future Center, nhận định rằng AI có xu hướng ‘gọt giũa’ các góc cạnh, loại bỏ những chi tiết không hoàn hảo vốn làm nên sự chân thực của món ăn. Các nghiên cứu từ Đại học Duisburg-Essen (Đức) cũng chỉ ra rằng, hình ảnh thực phẩm do AI tạo ra thường rơi vào hiệu ứng ‘thung lũng kỳ lạ’ (uncanny valley) — khi món ăn trông gần giống thật nhưng lại thiếu đi những khiếm khuyết tự nhiên, gây ra cảm giác ghê sợ hoặc khó chịu cho người xem.

Hệ lụy xa hơn

Việc các nhà hàng liên tục chỉnh sửa thực đơn AI (như thay đổi giá hoặc tên món) càng làm hình ảnh trở nên méo mó hơn qua từng phiên bản. Điều này không chỉ là vấn đề thẩm mỹ đơn thuần. Alex Lisle cảnh báo rằng khi niềm tin vào hình ảnh bị lung lay, chúng ta đang đối mặt với một sự thay đổi lớn trong cách con người tiếp nhận thông tin. Nếu ngay cả hình ảnh thực phẩm cũng có thể bị làm giả một cách tinh vi, thì các bằng chứng hình ảnh trong các lĩnh vực quan trọng hơn như pháp luật hay truyền thông cũng sẽ không còn là ‘tiêu chuẩn vàng’ của sự thật.

Sự phản ứng tiêu cực của thực khách đối với các thực đơn AI là lời nhắc nhở rằng, trong một thế giới tràn ngập nội dung tổng hợp, sự chân thực vẫn là giá trị cốt lõi mà công nghệ khó lòng thay thế hoàn toàn.

Nguồn tham khảo: TechCrunch