Cơn sốt đầu tư AI bắt đầu xuất hiện những vết rạn nứt

Sau một thời gian dài được nhà đầu tư ủng hộ nhiệt tình, làn sóng chi tiêu mạnh tay cho hạ tầng AI của các tập đoàn công nghệ lớn đang bắt đầu vấp phải sự hoài nghi. Trong hai tuần qua, Alphabet, Amazon, Meta và Microsoft đã công bố kế hoạch chi hơn 740 tỷ USD cho chi phí vốn (capex) trong năm nay, chủ yếu tập trung vào trung tâm dữ liệu và chip xử lý.

Nếu như trước đây, các khoản đầu tư này được xem là minh chứng cho tiềm năng tăng trưởng, thì hiện tại, thị trường đang chuyển hướng sang lo ngại về dòng tiền tự do (free cash flow) âm, nợ vay gia tăng và tính hiệu quả của các dự án AI. Tâm lý lo âu này đã phản ánh rõ nét qua phiên giao dịch cuối tuần qua, khi chỉ số Nasdaq giảm 2,9% và hàng loạt cổ phiếu chip như Nvidia, Broadcom, Qualcomm đều chịu áp lực bán tháo.

Thách thức từ mô hình kinh doanh cốt lõi

Vấn đề lớn nhất nằm ở việc các công ty đang phải đối mặt với áp lực chi phí trong khi chính AI lại đe dọa đến nguồn thu truyền thống. Alphabet là ví dụ điển hình khi ghi nhận dòng tiền tự do âm 9,1 tỷ USD trong quý 3, dù chi phí capex lên tới 51,4 tỷ USD. Đáng chú ý, tính năng AI Mode trong công cụ tìm kiếm Google đang làm thay đổi cấu trúc doanh thu quảng cáo – vốn là “con gà đẻ trứng vàng” của hãng – khiến tốc độ tăng trưởng mảng này chậm lại đáng kể.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại Amazon và Meta. Amazon báo cáo dòng tiền tự do âm 42,4 tỷ USD trong 12 tháng qua, dù mảng cloud AWS vẫn tăng trưởng 39%. Trong khi đó, Meta cũng đang “đốt tiền” cho các tác nhân AI cá nhân như Muse, vốn đòi hỏi tài nguyên tính toán cực kỳ lớn, gây áp lực lên lợi nhuận dù doanh thu quảng cáo vẫn tăng.

Áp lực từ nợ vay và tương lai của các startup

Microsoft là trường hợp ngoại lệ hiếm hoi duy trì được dòng tiền tự do dương, dù chi tiêu capex thấp hơn dự kiến do sự chậm trễ từ các nhà cung cấp bên thứ ba. Tuy nhiên, một thực tế đáng báo động là nguồn vốn cho hạ tầng AI không chỉ đến từ lợi nhuận mà còn từ việc phát hành nợ. Theo S&P Global Market Intelligence, các tập đoàn lớn đã huy động tới 326 tỷ USD nợ trong năm 2026, gấp ba lần so với năm trước.

Sự bất ổn này đang tạo ra những rào cản cho các công ty AI đang có kế hoạch IPO, điển hình là Anthropic. Các chuyên gia tài chính cảnh báo rằng, việc thiếu xếp hạng tín nhiệm đầu tư sau IPO có thể khiến các công ty này phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn lực từ các nhà cung cấp cloud lớn (hyperscalers), tạo ra một vòng lặp phụ thuộc tài chính đầy rủi ro trong cuộc đua hạ tầng AI hiện nay.

Nguồn tham khảo: TechCrunch