Khi các lãnh đạo công nghệ ‘xa rời thực tế’: Liệu AI có nên thay thế các kết nối con người?

Trong giới công nghệ, khái niệm ‘tối ưu hóa’ luôn được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, khi các lãnh đạo cấp cao bắt đầu áp dụng tư duy này vào chính cuộc sống gia đình và các mối quan hệ cá nhân, một làn sóng tranh cãi lớn đã nổ ra. Điển hình là trường hợp của cựu CEO Yahoo, Marissa Mayer, khi bà chia sẻ về việc sử dụng ứng dụng AI mới của mình để soạn thảo nội dung cho bài thuyết trình về con gái tại trường học.

Dù Mayer giải thích rằng đây chỉ là một thử nghiệm tính năng, nhưng việc bà đề xuất sử dụng AI để lên kế hoạch cho các buổi tiệc, lịch trình gia đình hay thậm chí là phối hợp giữa các trợ lý AI của vợ chồng đã phản ánh một xu hướng đáng lo ngại. Không chỉ Mayer, CEO OpenAI Sam Altman cũng từng gây tranh cãi khi gợi ý sử dụng ChatGPT để hiểu về sở thích của con cái, thay vì trực tiếp trò chuyện với chúng.

Khoảng cách giữa hiệu suất và cảm xúc

Vấn đề nằm ở chỗ, văn hóa tại Thung lũng Silicon vốn tôn thờ sự hiệu quả và năng suất. Đối với họ, việc ‘biohack’ cơ thể hay tối ưu hóa thời gian bằng công nghệ là những thành tựu. Tuy nhiên, các mối quan hệ giữa người với người vốn dĩ mang tính ‘hỗn loạn’ và không thể đo đếm bằng các thuật toán. Khi chúng ta ủy thác những tương tác cảm xúc cho máy tính, chúng ta đang vô tình đánh mất đi những trải nghiệm khó khăn nhưng đầy ý nghĩa của việc làm người.

Mark Zuckerberg, CEO của Meta, cũng có góc nhìn tương tự khi cho rằng AI có thể lấp đầy khoảng trống trong đời sống xã hội của con người, từ việc đóng vai trò là nhà trị liệu tâm lý cho đến bạn đời ảo. Meta đang dồn lực vào các avatar AI thực tế ảo, thay vì tập trung cải thiện kết nối giữa hàng tỷ người dùng thực tế trên nền tảng của họ.

Góc nhìn từ người dùng

Trái ngược với sự lạc quan của các lãnh đạo công nghệ, một nghiên cứu từ Pew Research Center cho thấy 50% người trưởng thành tại Mỹ tin rằng AI sẽ làm suy giảm khả năng xây dựng các mối quan hệ ý nghĩa. Chỉ có 5% tin rằng AI giúp ích cho việc kết nối con người.

Sự khác biệt này cho thấy một hố sâu ngăn cách: trong khi giới lãnh đạo công nghệ coi cuộc sống là một sản phẩm cần được ‘ship’ với chi phí thấp nhất và hiệu quả cao nhất, thì đại đa số người dùng vẫn trân trọng những kết nối tự nhiên, dù chúng có thể không hoàn hảo hay ‘frictionless’ (không ma sát) như những gì AI hứa hẹn.

Cuối cùng, câu hỏi đặt ra không phải là liệu AI có thể làm được những việc này hay không, mà là liệu chúng ta có thực sự muốn AI làm thay chúng ta hay không. Khi quá phụ thuộc vào công nghệ để vận hành các mối quan hệ, chúng ta có thể sẽ đạt được sự hiệu quả, nhưng lại đánh mất đi chính sự kết nối mà chúng ta đang tìm kiếm.

Nguồn tham khảo: TechCrunch